İzmir'de 2 bin 200 yıllık 'kira sözleşmesi' bulundu!

İzmir'de Teos antik kentindeki kazılarda 2 bin 200 yılık "kira sözleşmesi" bulundu. 1,5 metre yüksekliğindeki bu yazıtta, 1 kefil ve 6 şahit yer alırken iki hukuki terim de ilk defa belgelenmiş oldu.

İzmir'de 2 bin 200 yıllık 'kira sözleşmesi' bulundu!

İzmir'in Seferihisar İlçesi’ndeki Teos antik kentinde sürdürülen çalışmalarda gün ışığına çıkarılan 2 bin 200 yıllık yazıt, Anadolu’daki en kapsamlı "kira sözleşmesi"ni ortaya koydu. 1 kefil ve kentin ileri gelenlerinden oluşan 6 şahitle yapılan sözleşmede, içerisinde binalar bulunan arazinin uygun kullanılmaması durumunda uygulanacak cezalar da yer alıyor.

Kazı ekibinde yer alan Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mustafa Adak, Ionia’nın önde gelen kentlerinden biri olan ve M.Ö 1100’de kurulan Teos antik kentiyle ilgili yaptığı açıklamada, söz konusu yazıtla ilgili de şöyle bilgiler verdi:

1,5 METRE YÜKSEKLİĞİNDE

"Yazıt açısından Teos, Anadolu’nun en verimli ve yazıtların içeriği açısından en tatmin edici kentlerden biri. Yazıtların değerlendirilmesiyle o kentin sosyal, idari, dini yapısı belirlenebiliyor. Ancak yazıtlar arasında birisi gerçekten çok ilginç. İçeriği epeyce zengin. Yaklaşık 1.5 metre yüksekliğinde bir mermer stele bir anlaşma yazılmış. Anlaşma 58 satırdan oluşuyor. Çok ayrıntılı bir kira anlaşması."

Yazıtın içeriğine göre kentin Gymnasium’ndaki 20 ile 30 yaş grubundaki Neoslar, Teos’lu bir vatandaştan bir miras edinmişler. Şahıs, içinde yapılar, köleler, kutsal sunak bulunan arazisini Neoslar’a bağışlamış. Neoslar da çeşitli masraflarını karşılamak ve her yıl düzenli olarak o araziden gelir elde etmek için kiraya vermişler. Yazıtta arazi önceden kime aitti? İçinde neler var? Hepsi anlatılmış. Bir kutsal sunaktan da söz edilmiş. Neoslar sözleşmede ’kutsal’ olarak nitelendirilen bu araziyi yılda 3 gün kullanmak istediklerini bile belirtmişler. 

O dönemde de arazilerden devlet tarafından vergi alınıyordu ancak arazi ’kutsal’ olarak nitelendirildiği için vergiden muaf tutulmuş. Anlaşılan arazi açık artırmayla kiralanmış. Bir tellal tutulmuş ve herkese duyurulmuş. Bazı kişiler talip olmuşlar. Daha sonra kimin kiralayacağına karar verilmiş. Kiralayanın ismi yazıtta belirtiliyor."

1 KEFİL 6 ŞAHİT İSTENMİŞ

Sözleşmede çok sayıda şartın bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Mustafa Adak, "Kiracının bu şartları yerine getirmesi için 1 kefil gerekiyor. Kefilin ve kefilin babasının ismi hepsi biliniyor. Bu anlaşmanın yürürlüğe girmesi için 6 da şahit istenmiş. Çok ilginçtir. 6 şahidin 3’ü kentin baş yöneticileri" diye konuştu.

CEZA FORMÜLLERİYLE DONATILMIŞ

Teos’ta günışığına çıkan yazıtın Anadolu’daki en ilginç kira yazıtı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Adak şunları söyledi:

"Bu yazıt Gymnasium’un yapısını, Neoslar’ın mal sahibi olabildiklerini ve bunları kiraya çıkararak gelir elde ettiklerini gösteriyor. Bu anlamda antik dünyada başka hiçbir örnek yok. O açıdan çok ilginç. Yazıtın neredeyse yarısı ceza formülleriyle donatılmış. Kiracı zarar verirse, arazinin yıllık bakımını yapmazsa, binaları bakımsız bırakırsa ceza ödeyeceği anlatılmış. Ayrıca kiraya veren Neoslar her yıl araziyi denetleyeceklerini, arazinin verimliliğinin kesinlikle azalmamasını da yazmışlar."

’İKİ HUKUKİ TERİM İLK KEZ BELGELENİYOR’

Kira sözleşmesinde ilginç iki hukuki terimin kullanıldığını belirten Prof. Dr. Adak, "Yazıtta iki hukuki terim var. Büyük sözlüklerde bu terimler yok. İlk defa belgeleniyor. O terimlerin tam olarak ne anlama geldiğini antik yazarları ve hukuki metinleri inceleyerek çıkarmak gerekiyor" ifadelerini kullandı.

Anadolu’daki antik kentlerde kira sözleşmelerinin çok fazla olmadığını kaydeden Prof. Dr. Mustafa Adak, Teos’taki yazıtın pek çok ayrıntıya yer vermesi açısından hayli değerli olduğunu söyledi.

DHA

kira sözleşmesi izmir seferhisar teos antik kent mustafa adak yazıt Gymnasium neoslar teos Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri